Τοπικά

Πολύτιμη στήριξη σε φοιτητές από την πρόεδρο του πρώτου κέντρου ακρόασης στο Παρίσι Μάρθα Ζουμπουλάκη

Ενόσω το δεύτερο lockdown εξελίσσεται και εν μέσω εορτών, οι φοιτητές ανησυχούν όλο και περισσότερο για το μέλλον τους. Η πανδημία της Covid-19 ανέδειξε το επείγον της ψυχικής υγείας των φοιτητών και της αντιμετώπισής της. Από το 2017, αυτή η υπηρεσία νυκτερινής ακρόασης, δωρεάν και ανώνυμης, έχει δεσμευτεί σε αυτόν τον αγώνα.
Η Μάρθα Ζουμπουλάκη μεγάλωσε στον Βόλο. Φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο Αγ. Ιωσήφ και μετά στο Μουσικό Σχολείο Βόλου, αλλά και στο Δημοτικό Ωδείο Βόλου (Πτυχίο Αρμονίας και Σαξόφωνου). Σπούδασε Χημεία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και από το 2015 ζει στο Παρίσι.
Σε συνάντηση με τη Μάρθα Ζουμπουλάκη, υποψ. διδάκτορα στην Ecole Normale Supérieure-Paris Sciences Lettres, η προέδρος της Nightline Paris ξεδιπλώνει την ιστορία μιας πρωτοβουλίας που η επείγουσα συγκυρία την έκανε απαραίτητη.

Η ιδέα μιας υπηρεσίας ακρόασης από και για τους φοιτητές ανήκει στον Patrick Skehan, φοιτητή από την Ιρλανδία που βρισκόταν στην ΕΝS το 2016. Έκπληκτος από την έλλειψη υποδομών σχετικών με την ψυχική υγεία των φοιτητών στη Γαλλία, αποφάσισε να εισάγει το αγγλοσαξονικό πρότυπο (που υπάρχει από τη δεκαετία του ’70) της ακρόασης Nightline. Στις αρχές του 2017 βρίσκει και επιμορφώνει τους πρώτους εθελοντές, μέσω του επίσημου δικτύου αγγελιών του Πανεπιστημίου. Η γραμμή ακρόασης ξεκινά τον Νοέμβριο του 2017.

Εθελόντρια της πρώτης στιγμής
Πρόθυμη να συμμετάσχει στην κοινότητα και να δεσμευτεί στην πρόοδό της, η Μάρθα Ζουμπουλάκη, ελληνικής καταγωγής, πτυχιούχος Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, πριν ενταχθεί στο δυναμικό του Τμήματος Χημείας της Ecole Normale Supérieure-Paris Sciences Lettres, εμπλέκεται αμέσως στο πρόγραμμα. Σήμερα είναι στο τελευταίο έτος του διδακτορικού στο Εργαστήριο Βιομορίων (υπό τη διεύθυνση της Clotilde Policar και του Nicolas Deslsuc). Παρόλα αυτά, οι σπουδές δεν την εμπόδισαν να δεσμευτεί στην ιδέα. Εθελόντρια της πρώτης στιγμής, ορίστηκε φυσικά η πρόεδρος του πρώτου κέντρου ακρόασης στο Παρίσι: «Ήμουν μια από τις πρώτες εθελόντριες που επιμορφώθηκαν! Έβλεπα πραγματικά την ανάγκη γύρω μου και μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρον να εισάγουμε την ιδέα της Nightline στη Γαλλία».

Μετά από 4 χρόνια εθελοντισμού, έμαθε να χειρίζεται «διαφορετικά σενάρια για να προετοιμάσει τους εθελοντές στο να δέχονται τις κλήσεις των φοιτητών». Η Μάρθα είναι πεπεισμένη: «Το να ακούς μαθαίνεται! Χρειάζεται πολλή δουλειά για να ακούς πραγματικά αντί να απαντάς στην κλήση. Είναι μια δεξιότητα που είναι πιο δύσκολη και σύνθετη να αποκτήσεις, από όσο φαντάζεται κανείς και δεν βασίζεται απλά στη διαίσθηση. Στην καθημερινότητα μας, έχουμε την τάση να έχουμε προκαταλήψεις και να συγκρίνουμε τις διάφορες καταστάσεις με τις προσωπικές μας εμπειρίες. Μια από τις αρχές που είναι δύσκολο να χωνέψει κανείς είναι η απουσία αξιολογικών κρίσεων. Έχουμε τη συνήθεια να συμβουλεύουμε και να προτείνουμε λύσεις ακόμα και όταν ο άλλος θέλει απλώς να τον ακούσουμε. Να παραμείνεις ουδέτερος είναι τόσο δύσκολο, πόσο μάλλον που χρειάζεται να χειριστούμε δύσκολα ή ευαίσθητα θέματα όπως οι τάσεις αυτοκτονίας, το πένθος, η κατάθλιψη ή ο εκφοβισμός».

Η αρχική κατάρτιση των εθελοντών γίνεται σε συνεργασία με εξειδικευμένους ψυχολόγους και ακολουθεί τις γραμμές των υπόλοιπων ευρωπαϊκών Nightline. Επιπλέον, ακολουθείται μια συνεχής εκπαίδευση όσο συμμετέχει κανείς στην ομάδα, μέσω του διαμοιρασμού των εμπειριών παρουσία ψυχολόγων και ψυχιάτρων.

Χρονίζουν οι καταστάσεις απομόνωσης των φοιτητών
Στην περίοδο της πανδημίας και του lockdown, οι καταστάσεις απομόνωσης και ψυχολογικής στέρησης των φοιτητών χρονίζουν. Σύμφωνα με μια έρευνα (iShare, Confins 2020, που αναφέρεται στο site της Nightline), το 28% των φοιτητών δήλωσαν λυπημένοι, καταθλιπτικοί ή απελπισμένοι, τον περισσότερο καιρό, δηλ. κάθε μέρα, και 11% είχαν αυτοκτονικές σκέψεις. Σε αυτό το πλαίσιο το σύνθημα της εθελοντικής οργάνωσης «Απελευθερώστε τον λόγο για να βελτιώσετε την ψυχική ευημερία των φοιτητών» αποκτά μεγαλύτερη σημασία. «Μετά το 2ο lockdown, οι φοιτητές ανήκουν στις πληθυσμιακές ομάδες τις πλέον θιγόμενες. Ενώ οι μαθητές Λυκείου και οι νέοι εργαζόμενοι μπορούν να επωφεληθούν από τα μαθήματα ή την εργασία με φυσική παρουσία, οι φοιτητές μένουν απομονωμένοι την περισσότερη ώρα της ημέρας, και συνήθως όχι σε ιδανικές συνθήκες στέγασης. Όλα τα προβλήματα που τυχόν έχουν από πριν, όπως αισθηματικά, μοναξιάς, ή σχετικά με τις σπουδές τους, μεγεθύνονται στη διάρκεια της πανδημίας».

Για τη Μάρθα, μια κρίση ψυχικής υγείας υπήρχε ήδη στους φοιτητές πριν την πανδημία, και αποκαλύφθηκε στο φως εξαιτίας της. Η φοιτητική ζωή, όπου τα υλικά και τα ψυχολογικά προβλήματα συσχετίζονται, όπου τα θέματα της ανεξαρτησίας και της επιτυχίας στις σπουδές είναι έντονα, σε μια περίοδο που οι φοιτητές χτίζουν την προσωπικότητά τους. «Έχουμε δυσκολία να εκφράσουμε τα προβλήματα μας, ακόμη και στους δικούς μας. Όταν συναντούμε έναν φίλο ή μια φίλη που μας ρωτά «τι κάνεις», η απάντηση είναι συνήθως «καλά, εσύ;». Είναι σχεδόν αυτόματη η απάντηση, ακόμα και αν έχουμε περάσει τη χειρότερη μέρα της ζωής μας. Και έπειτα υπάρχουν θέματα για τα οποία δύσκολα μιλάς: Οι ερωτικές σχέσεις, η σεξουαλικότητα, η αυτοεκτίμηση, οι εξαρτήσεις, τα στερεότυπα, η θρησκεία …». Εκεί είναι που το μοντέλο της Nightline φαίνεται να κερδίζει το στοίχημα: Μια συνομιλία με και για τους φοιτητές. «Το γεγονός ότι μιλάς με έναν άλλο φοιτητή ή φοιτήτρια συνομήλικη, με τις ίδιες συνήθως ανησυχίες, μπορεί να απελευθερώσει τον λόγο. Συνήθως τα θέματα που συζητάμε είναι σχετικά με τη φοιτητική ζωή και τα προβλήματα της, πράγμα που δημιουργεί στους καλούντες και τους εθελοντές μια άνεση. Εννοείται ότι βοηθά πολύ η ανωνυμία και η εμπιστευτικότητα».

Η Nightline-Γαλλίας δημοσίευσε πρόσφατα μια μελέτη που επισημαίνει την καθυστέρηση της Γαλλίας στην πρόληψη ψυχικής υγείας των φοιτητών. Αποδεικνύει, μεταξύ άλλων, ότι ο αριθμός των ψυχολόγων είναι δραματικά χαμηλός (κατά ΜΟ 1 ψυχολόγος πλήρους απασχόλησης για κάθε 29.882 φοιτητές). Η μελέτη συνοδεύεται από μια στήλη στην εφημερίδα Le Monde για τη ψυχολογική κατάσταση των φοιτητών, που υπογράφεται από εκλεγμένους εκπροσώπους των φοιτητών. Το άνοιγμα της Nightline-Γαλλίας βοήθησε στο να καλυφθεί ένα μέρος της υστέρησης της Γαλλίας σε σχέση με άλλες χώρες, όπου εδώ και χρόνια λειτουργούν δομές ακρόασης (41 γραμμές επικοινωνίας άνοιξαν στις αγγλοσαξονικές χώρες).

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, από την ώρα που ξεκίνησε η Nightline, δεν σταματά να αναπτύσσεται και να διευρύνει το πεδίο δράσης της. Το μοντέλο της επεκτείνεται πλέον στο Saclay, τη Lille και τη Lyon, προκειμένου να ανταποκριθεί στις ανάγκες του μεγαλύτερου αριθμού φοιτητών, σε όλη τη Γαλλία. Η εθελοντική οργάνωση διαθέτει πλέον μια μόνιμη ομάδα συνεργατών η οποία «ασχολείται με την πρόληψη στα γαλλικά ΑΕΙ, όπως και με δράσεις απο-στιγματισμού, ώστε να εξελιχθούν οι αντιλήψεις γύρω από την ψυχική υγεία των φοιτητών. Ο καινούργιος μας ιστότοπος περιλαμβάνει ένα σύνολο συμβουλών όπως και έναν κατάλογο των προσφερόμενων υπηρεσιών ψυχολογικής υποστήριξης για όλους και κάθε περιοχή. Επίσης, μόλις ξεκινήσαμε μια καμπάνια για τη στήριξη της ψυχικής ευημερίας των φοιτητών».

Πολλά ΑΕΙ στηρίζουν το project: Το Πανεπιστήμιο Paris Sciences Lettres, η Σορβόννη, το Πανεπιστήμιο της Nanterre, αλλά και η Φοιτητική Μέριμνα των Πανεπιστημίων του Παρισιού, η Περιφέρεια Ile-de France, το υπουργείο Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας, το υπουργείο Υγείας και ο Δήμος Παρισίων. Η εθελοντική οργάνωση συνεργάζεται με άλλες υπηρεσίες ακρόασης στο Παρίσι, με τις οποίες συμμετέχει στην Εθνική Ένωση Πρόληψης Αυτοκτονιών, μαζί με ψυχολόγους και ψυχιάτρους που πλαισιώνουν τους εθελοντές.
Σύμφωνα με την ίδια μελέτη της Nightline Γαλλίας, οι αριθμοί είναι αμείλικτοι: Η κρίση της πανδημίας ενδέχεται να αυξήσει κατά 25% τις αυτοκτονίες στα επόμενα χρόνια, και μάλιστα έως και 30% στους νέους (μελέτη της Αυστραλιανής Ιατρικής Ένωσης).

Να μιλήσεις λοιπόν; Σε ποιον; Τι θα έλεγες Μάρθα σε έναν φοιτητή για να τον πείσεις να τηλεφωνήσει; «Αν έχετε ανάγκη να σας ακούσει κάποιος, χωρίς να σας κρίνει, χωρίς να σας πατρονάρει, αν θέλετε να αφηγηθείτε το τελευταίο σίριαλ που είδατε, να μιλήσετε για μια ταινία που λατρέψατε ή που μισήσατε ή ακόμη και αν θέλετε απλώς να μιλήσετε σε κάποιον μέσα στη νύχτα γιατί αισθάνεστε μοναξιά, η Nightline είναι εδώ για σας! Μοιραστείτε ένα μυστικό, μια αμφιβολία, μια προσωπική ιστορία, μια επιθυμία, μια αποτυχία, μια αγωνία… θα σας απελευθερώσει! Μη διστάζετε. Είναι σημαντικό, περισσότερο τώρα, να εκφραστείτε και να μοιραστείτε ότι σας απασχολεί, Δεν υπάρχουν μικρά προβλήματα. Φροντίστε τον εαυτό σας!».

Προηγούμενο ΆρθροΕπόμενο Άρθρο
Μοιραστείτε το