Άρθρα

Ο Μαρξισμός δεν τελείωσε, ούτε η Ιστορία

Του Κώστα Γκόγκα *

Στην ιστορία της ανθρωπότητας υπάρχουν τρεις βαθμίδες: Άγρια κατάσταση, βαρβαρότητα και πολιτισμός. Στην πρώτη βαθμίδα, την κατώτερη, οι άνθρωποι κατοικούν σε τροπικές ή υποτροπικές περιοχές, σε δάση, πάνω σε δέντρα. Φαγητό τους είναι φρούτα, καρύδια και ρίζες. Μόνο έτσι εξηγείται πώς γλίτωσαν από τα θηρία. Η διαμόρφωση της έναρθρης γλώσσας είναι το κύριο γνώρισμα αυτής της εποχής.
Στη μεσαία βαθμίδα έχουμε την εφεύρεση της φωτιάς για να κατασκευάζει τα πρωτόγονα εργαλεία και να μαγειρεύει την τροφή, καβούρια, όστρακα και άλλα υδρόβια. Σ’ αυτήν τη βαθμίδα έχουμε ανθρωποφαγία.
Στη βαθμίδα της βαρβαρότητας έχουμε εισαγωγή της αγγειοπλαστικής, την εξημέρωση και τη συντήρηση ώς και τη χρησιμοποίηση πλιθιών για την κατασκευή κατοικίας, του σχηματισμού κοπαδιών, το λιώσιμο του σιδήρου και το όργωμα της γης και συνακόλουθα την καλλιέργειά της. Η ανάπτυξη που σημειώθηκε με το ξεχέρσωμα των δασών και τη μετατροπή τους σε εύφορη καλλιεργήσιμη γη. Αυτό θα αποφέρει πυκνό πληθυσμό σε μικρούς χώρους.

Στις δυο πρώτες βαθμίδες ανάπτυξης έχουμε μια οικόσιτη οικονομία και την καθιέρωση της Μητριαρχίας. Η γυναίκα κυριαρχεί πάνω στην οικονομία και σεξουαλικά.
Στην τρίτη βαθμίδα με την ανάπτυξη που σημειώνεται στη γεωργία και την κτηνοτροφία, ο άνδρας κυριαρχεί στα μέσα παραγωγής. Έχουμε το τέλος της Μητριαρχίας, που είναι κοντά στην Ομηρική Εποχή. Στις αρχαίες μας τραγωδίες θα καταγραφεί συμβολικά με τη Μητριαρχία. Ο Ορέστης θα σκοτώσει τη μητέρα του την Κλυταιμνήστρα.
Ο αρχικός τρόπος παραγωγής χαρακτηρίζεται από τον συνεργατισμό στη δουλειά και την αναλογική ιδιοποίηση των αγαθών από τους παραγωγούς. Σιγά-σιγά όμως θα συντελεστεί η ιδιοποίηση των μέσων παραγωγής από τους λίγους. Τα μέσα παραγωγής περνούν στα χέρια μειοψηφιών. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία των αφεντικών και των δούλων. Οι καινούργιες σχέσεις παραγωγής θα δημιουργήσουν τεράστια ανάπτυξη, όμως η συντριπτική πλειοψηφία του ανθρώπινου είδους θα βιώσει την εκμετάλλευση και τη δυστυχία.
Η Γαλλική Επανάσταση θα ανατρέψει τη φεουδαρχία, θα φέρει τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής και θα προετοιμάσει το σύστημα τους δουλειάς καθιερώνοντας τον μισθό, καθιερώνοντας τη μισθωτή εργασία -άλλο σύστημα πιο ραφιναρισμένο για την εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπο.
Η Γαλλική Επανάσταση θα φροντίσει για την αστική τάξη καθιερώνοντας την ιερότητα της ατομικής ιδιοκτησίας, μην ξεχάσουμε από την άποψη αυτή τη Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων μας, που είναι μια σαχλαμάρα, ένα κρύο αστείο.

Το ανθρώπινο γένος πολλές φορές θα δοκιμάσει να αποτινάξει τον ζυγό της μισθωτής δουλείας, στους αιώνες που έχει ήδη διανύσει, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Οι προσπάθειες αυτές μοιάζουν με την κίνηση του εκκρεμούς, εξέγερση, επανάσταση, αντεπανάσταση, ήττες.
Θα αναφέρω μερικές από τις κυριότερες επαναστάσεις. Επανάσταση των Σπαρτακιστών στην προχριστιανική Ρώμη, Σπάρτακος αρχηγός. Στη διάρκεια της επανάστασης που θα συντριβεί και ο ίδιος θα θανατωθεί με σταυρικό θάνατο, ενώ κρεμασμένα και καιόμενα τα κορμιά των συντρόφων του θα φωτίζουν την Απία Οδό.
Η εξέγερση της Παρισινής Κομμούνας. Ο ίδιος ο Κάρολος Μαρξ θα βρεθεί με όπλο στα χαρακώματά της. Η εξέγερση των κομμουνάρων θα συντριβεί με σκληρό τρόπο από τα στρατεύματα της αστικής τάξης γεμίζοντας συντρίμμια και νεκρά κορμιά των εργατών. Η δυστυχία, ο πόνος, η καταπίεση έχουν κυριαρχήσει σ’ όλη τη γη.
Στην εποχή της βασιλείας του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Αυγούστου γεννήθηκε στην Ιουδαία ο Ιησούς Χριστός και η διδασκαλία του διαδόθηκε γρήγορα από τους μαθητές του στην Παλαιστίνη, Συρία, Μικρά Ασία, Ελλάδα φτάνοντας μέχρι τη Ρώμη. Οι Ρωμαίοι είχαν δείξει μέχρι τότε μεγάλη ανοχή στις νέες θρησκείες, όχι όμως και στους οπαδούς του χριστιανισμού. Οι αυτοκράτορες, οι κυρίαρχες τάξεις, οι πλούσιοι γενικά φοβούνταν για την εξουσία τους και με το δίκιο τους. Η διδασκαλία του Ιησού δεν αφορά μόνο στην ουράνια Βασιλεία. Διακηρύσσει την ισότητα, την αγάπη, την αδελφοσύνη, καθιστά ελεύθερους τους δούλους, ισότιμες τις γυναίκες και κηρύττει την ακτημοσύνη.
Το σύστημα φοβάται για την εξουσία του, φοβάται για το πολιτικό και κοινωνικό καθεστώς. Ο Ιησούς Χριστός θα συλληφθεί, θα βασανιστεί και θα τελειώσει με τον θάνατό του στον Σταυρό. Οι οπαδοί του χριστιανισμού, οι μαθητές του Ιησού παρά τις σκληρές διώξεις θα διαδώσουν με ταχύτητα τα διδάγματα της νέας κοσμοθεωρίας. Σχεδόν αμέσως θα δημιουργηθούν χριστιανικά κοινόβια στην Ιερουσαλήμ, στη Ρώμη και αλλού που θα επιβιώσουν μέχρι σήμερα στα μοναστικά κοινόβια. Μέχρι εδώ καλά, ο ποιητής Μανώλης Αναγνωστάκης μάς λέει πως: «Χιλιάδες ενέδρες στη ζωή παραμονεύουν την πτώση σου».

Ο χωρισμός της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας θα φέρει στο ανατολικό τμήμα της Αυτοκρατορίας τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο που θα αποκληθεί Μέγας. Η νέα θρησκεία-κοσμοθεωρία θα ενσωματωθεί, γίνεται επίσημη θρησκεία. Σιγά-σιγά ο χριστιανισμός θα χάσει το ουμανιστικό περιεχόμενο. Οι πατριάρχες θα είναι ισότιμοι στη νομή της εξουσίας με τους αυτοκράτορες.
Από τον 17ο αιώνα τελούμε την κατάλυση του φεουδαρχικού τρόπου παραγωγής και την αντικατάστασή του από τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγικών σχέσεων. Μισθωτή εργασία – η σύγχρονη δουλεία.
Ο Κάρολος Μαρξ και ο Φρειδερίκος Έγκελς είναι οι γνήσιοι απόγονοι και διάδοχοι του Χέγκελ. Η Μαρξιστική θεωρία με θεωρητική αφετηρία τους κλασικούς της Αρχαίας Ελλάδας θα βρει το ουμανιστικό περιεχόμενο του χριστιανισμού και θα πάρει στοιχεία από τον Γαλλικό Διαφωτισμό, δημιουργώντας έτσι τη δική της κοσμοαντίληψη. Αυτή είναι ο Διαλεκτικός και Ιστορικός Υλισμός. Οι Καρλ Μαρξ και Φ. Έγκελς θα μελετήσουν τη λειτουργία του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και θα αποκαλύψουν τις εγγενείς αντιφάσεις, αντινομίες και δυσλειτουργίες του. Θα ανακαλύψουν τη θεωρία της αξίας και της υπεραξίας και την τάση της πτώσης του ποσοστού κέρδους.
Οργανώνουν τους εργάτες, τους αγρότες και τους διανοούμενους σε βάση υπερεθνική. Το σύνθημα «προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε» αντηχεί παντού. Η Μαρξιστική θεωρία εξαπλώνεται πολύ γρήγορα με την ταυτόχρονη ανάπτυξη της πάλης των ταξικών αγώνων.

Αρχές του 20ού αιώνα: Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος. Η Τσαρική Ρωσία βρίσκεται σε πόλεμο με τη Γερμανία γεγονός που θα βυθίσει σε βαθιά εξαθλίωση τους εργάτες και τους φτωχούς αγρότες της χώρας. Σε κάποια ειρηνική διαδήλωση ο τσάρος δίνει εντολή στον στρατό να χτυπήσει στο ψαχνό, με αποτέλεσμα εκατόμβες νεκρών. Σε αυτές τις συνθήκες και ενώ ο τσάρος βρίσκεται υπό παραίτηση, ο Λένιν, επικεφαλής των Μπολσεβίκων, θα ανατρέψει την κυβέρνηση Κερένσκι και θα βαδίσει προς τα χειμερινά ανάκτορα καταλαμβάνοντας την εξουσία. Η επανάσταση θα γίνει σχεδόν αναίμακτα. Η Σοσιαλιστική Επανάσταση θα νικήσει και την αντεπανάσταση και εδραιώνει την εξουσία των Σοβιέτ, των εργατών και των αγροτών. Τα μέσα παραγωγής και οι σχέσεις παραγωγής θα γίνουν σοσιαλιστικές.
Το σοσιαλιστικό στάδιο είναι απαραίτητο για τη μετάβαση στον κομμουνισμό και στην αταξική κοινωνία. Το νεαρό σοσιαλιστικό κράτος παρά την αντίδραση του διεθνούς ιμπεριαλισμού που θα επιχειρήσει ακόμα και ένοπλη επέμβαση εναντίον του, θα εδραιωθεί. Οι σοσιαλιστικές ιδέες με προοπτική τον κομμουνισμό θα κυριαρχήσουν στη μισή σχεδόν Ευρώπη και στην Ασία. Η ΕΣΣΔ θα σημειώσει τεράστια οικονομική, κοινωνική και τεχνολογική ανάπτυξη.

Η Σοβιετική Ένωση θα δημιουργήσει ένα τεράστιο κράτος πρόνοιας. Παρακινώντας πολλά ανεπτυγμένα καπιταλιστικά κράτη, από ανάγκη να κάνουν το ίδιο. Θα αναζωογονήσει με τις ιδέες του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού την παγκόσμια εργατική τάξη και τα προοδευτικά και επαναστατικά κινήματα. Η συμβολή της Σ.Ε. στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ενάντια στον φασισμό και τον ναζισμό θα είναι αποφασιστικής σημασίας. Επίσης πρέπει να σημειωθεί η αποφασιστική συμβολή της Σ.Ε. στο ξήλωμα της αποικιοκρατίας και η εδραίωση της παγκόσμιας ειρήνης.
Η προσπάθεια για σοσιαλιστικό κομμουνιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας θα σταματήσει το 1989. Αιτίες θα είναι η λυσσαλέα αντίδραση του διεθνούς ιμπεριαλισμού και τα σοβαρά λάθη του σοσιαλιστικού στρατοπέδου.
Το δόγμα της ειρηνικής συνύπαρξης και της Περεστρόικας θα ανοίξουν τον ασκό του Αιόλου. Οι θεωρητικοί του ιμπεριαλισμού θα κάνουν λόγο για το τέλος της Ιστορίας. Όμως η προσπάθεια του ανθρώπου για επιστροφή στην αρχική του ελεύθερη κατάσταση δεν πρόκειται να σταματήσει. Προς το παρόν – όπως γράφει ο Βασίλης Ραφαηλίδης – ας ρίχνουμε πέτρες στο σύστημα έτσι για να μην ξεχνιόμαστε και να βρισκόμαστε σε φόρμα. Η επόμενη σύγκρουση δεν θα αργήσει.

*Ο Κώστας Γκόγκας διετέλεσε αντιδήμαρχος στον Δήμο Νέας Ιωνίας

Προηγούμενο ΆρθροΕπόμενο Άρθρο
Μοιραστείτε το