ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Την Τρίτη στον Βόλο ο Μητσοτάκης

Τοπικά

Πολιτισμός

Ο Γιάννης Καλπούζος στη «Θ»: «Η ανεκτικότητα και ο αλληλοσεβασμός αποτελούν κυρίαρχο συστατικό των κοινωνιών – Εκεί στοχεύω»

Με αφορμή την παρουσίαση του νέου μυθιστορήματός του με τίτλο «γινάτι, ο σοφός της λίμνης» στον Βόλο συνομιλήσαμε με τον συγγραφέα Γιάννη Καλπούζο. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα με πολλούς χαρακτήρες και πολλά ιστορικά στοιχεία με επίκεντρο τα Γιάννενα από το 1917 ως το 1929.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 28 Μαρτίου στις 8.30 μ.μ. στο Αχίλλειον.

Συνέντευξη
ΧΑΡΙΤΙΝΗ ΜΑΛΙΣΣΟΒΑ

– Το νέο σας μυθιστόρημα με τίτλο «γινάτι, ο σοφός της λίμνης». Θέλετε να μας δώσετε κάποια στοιχεία;

Η μυθοπλασία του διαδραματίζεται από το 1917 μέχρι το 1929 με επίκεντρο τα Γιάννενα και γύρω από την τρικυμιώδη ερωτική σχέση του Ζώτου και της Τουρκογιαννιώτισσας Χαβαή. Η θρησκεία, η φυλή, η οικογένεια, ο κοινωνικός περίγυρος, ένας φόνος, μια αυτοκτονία, τα προβλήματα του βιοπορισμού, όσα φημολογούνται για τη γέννηση του Ζώτου, ο φόβος μιας βεντέτας, ραδιουργίες, συκοφαντίες και πολλά άλλα υψώνουν διαρκώς εμπόδια, ενώ έρχονται και κάποια ανομολόγητα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στη Μικρά Ασία να ξεσηκώσουν θύελλες.

– Ο Ζώτος και η Χαβαή καλούνται να υψώσουν το ανάστημά τους και να ακολουθήσουν τα «θέλω» τους. Θα το πετύχουν;

Οι δυο πρωταγωνιστές πλαισιώνονται από πλειάδα δευτεραγωνιστών: Τον σιορ Δονάτο, έναν αινιγματικό βαρκάρη που λέει σοφές ορμήνιες, παρότι κρύβει τους δικούς του καημούς και τις αμαρτίες. Τον τυχοδιώχτη παπα-Λέρα, που υπερηφανεύεται ότι εκδύει τις γυναίκες από τα αμαρτήματα και από τα εσώρουχα. Τον λούστρο Εβραίο Γιάκο. Τον Βιργίλη, Βλάχος στην καταγωγή. Έναν σατανικό κομπογιαννίτη εμπειρικό γιατρό και άλλοι, μεταξύ των οποίων σε κεντρικό ρόλο μια γυναίκα αράχνη με μάτια ωσάν σε κατάνυξη προσευχής και με φλεγόμενους δαίμονες εντός τους.
Στο υπόστρωμα της πλοκής αναπαριστάνεται η καθημερινή ζωή, η τοπιογραφία και η ανθρωπογεωγραφία, ξεδιπλώνονται τα συνταρακτικά ιστορικά γεγονότα της εποχής, ενώ θέση έχουν η προσφυγιά Μικρασιατών και Ποντίων, η φοβερή μάστιγα της ληστοκρατίας στην Ήπειρο, ο διχασμός των Ελλήνων σε Βενιζελικούς και Αντιβενιζελικούς, οι εργασίες για την εξόρυξη πετρελαίου στη Δραγοψά και η ανταλλαγή πληθυσμών όπου εντάσσονται και οι Τουρκογιαννιώτες.

– Διαλέξατε ως τόπο και την ιστορία του τα Γιάννενα από το 1917 και κατά την πρώτη δεκαετία του Μεσοπολέμου, όπου και αναφέρετε πολλά ιστορικά στοιχεία της περιοχής, που δεν αναφέρονται και δεν διδάσκονται στη γενική ιστορία. Πόση γοητεία ασκεί αυτός ο τόπος σε εσάς;

Όμοια με τη γοητεία που ασκεί πάνω μου όλη η Ήπειρος, ο γενέθλιος και ομφάλιος τόπος μου. Εκεί χρωματίστηκε η ψυχή μου, εκεί μπολιάστηκε ο λογισμός μου, όλα από εκεί ξεκίνησαν. Ό,τι έκτισα στη συνέχεια πατά στα πρώτα αχνάρια της ζωής μου. Στα αχνάρια όπου πάτησαν άντρες και γυναίκες πρωτύτερα από μένα και μου πρόσφεραν με χίλιους δυο τρόπους τη μεταλαβιά τους. Άνθρωποι, Ιστορία, παραδόσεις, θρύλοι και η φύση γενικότερα.

– Πόσο δύσκολη ήταν η συλλογή τόσων ιστορικών στοιχείων για τον συγκεκριμένο τόπο;


Πέρα από εκατοντάδες βιβλία, τα οποία μελέτησα (ιστορικά, λαογραφικά, θρησκευτικά, αρχιτεκτονικής, περιηγητών, πολεμικές εκθέσεις κ.λπ.), διάβασα όλα τα φύλλα των τοπικών εφημερίδων από το 1913 μέχρι το 1935, ενώ ανέτρεχα και σε αθηναϊκά ή γειτονικών τόπων. Σε σελίδες, τεραστίου μεγέθους, ανέρχονται περί τις δεκαοκτώ χιλιάδες. Εκεί έπρεπε να αναζητώ τη λεπτομέρεια, ό,τι θα μου έδινε πληροφορίες προκειμένου να ανασυνθέσω μια εποχή που δεν υπάρχει πια και να αποδελτιώνω. Αυτό το κομμάτι της έρευνας ήταν και το πιο κοπιώδες, εξουθενωτικό θα έλεγα.

– Η συνύπαρξη διαφορετικών κόσμων και χαρακτήρων είναι βασικό στοιχείο της δομής των βιβλίων σας. Θέλετε να σχολιάσετε;

Όλοι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, είμαστε διαφορετικοί. Σ’ αυτό, πέρα από το προφανές για συγκεκριμένες ομάδες κατά περίπτωση στα βιβλία μου, παραπέμπει το εν λόγω ζήτημα. Η ανεκτικότητα και ο αλληλοσεβασμός αποτελούν κυρίαρχο συστατικό στη λειτουργία κοινωνιών με ανθρώπινο πρόσωπο. Εκεί στοχεύω.

– Πόσο σημαντική θεωρείτε στη σημερινή πραγματικότητα τη διαφύλαξη της εθνικής ταυτότητας;

Αν ο κορμός του δέντρου είναι η πατρίδα, εμείς είμαστε τα κλαδιά του. Χωρίς τον κορμό της Ελλάδας θα μαραθούμε ή θα ομογενοποιηθούμε υπό τη σκέπη της πατρίδας άλλων ή θα γίνουμε υποτελείς στους δυνάστες που μόνο Θεό έχουν το κέρδος. Έτερος δρόμος δεν υπάρχει. Καλό είναι να οραματίζεται κανείς τον αυριανό πολίτη του κόσμου, όμως προς το παρόν και κρίνοντας με ρεαλισμό πρόκειται περί ουτοπίας. Ας ανακαλύψουμε πρώτα τις ακαθαρσίες στο ποτήρι με το νερό που πίνουμε κι ύστερα κάνουμε σχέδια πώς θα ριχτούμε στα ποτάμια, στις λίμνες και στους ωκεανούς της αγριότητας των ανθρώπων, των κρατών, των ηγετών τους και των κάθε λογής εξουσιών.

– Το γινάτι προϋποθέτει την ύπαρξη απωθημένου, θυμού και μίσους, στοιχεία που έρχονται σε αντίθεση με την σοφία. Συμφωνείτε;

Το γινάτι μοιράζεται σε δύο δρόμους, σαν την αρετή και την κακία. Όσον αφορά στο κακό γινάτι, είναι κατά πώς το τοποθετείτε. Όμως υφίσταται και το καλό γινάτι, το δημιουργικό, το γόνιμο πείσμα, το οποίο συμβαδίζει με τη σοφία. Καλό γινάτι είναι όταν λες θα σταθώ στα πόδια μου, θα σηκώσω ξανά το κεφάλι, θα ματώσω στη δουλειά ή στο διάβασμα και θα πετύχω. Επίσης, να παλεύεις ώστε να μη σου τσαλαπατούν οι άλλοι το φιλότιμο και την αξιοπρέπεια. Στο βιβλίο αναλύονται πολλών λογιών γινάτια, τα οποία συνδέονται με τη ζωή των πρωταγωνιστών, αλλά και με πολλών από εμάς.

– Ποιος ήρωας του βιβλίου σας σάς ταλαιπώρησε περισσότερο;

Ο σιορ Δονάτος, γιατί έπρεπε να λειτουργεί ως αυτόνομος χαρακτήρας και συγχρόνως ως εκφραστής των δικών μου απόψεων και θεωριών για ποικίλα ζητήματα. Να είναι πειστικός μέσα στα ανομήματά του και στις ακραίες επιλογές του, χωρίς να χάνει το κύρος του, καθώς και να μην περιορίζεται σε έκταση ο ρόλος του στο κείμενο. Δώσαμε πολλές μάχες μαζί και στο τέλος θαρρώ ότι πορευτήκαμε με αρμονία και αλληλοκατανόηση. Βεβαίως ο αναγνώστης βλέπει μονάχα το αποτέλεσμα κι όχι όσα διαμείφθηκαν κατά τον πόλεμο της γραφής.

– Και ποιος είναι ο ήρωας εκείνος που έχει την εύνοιά σας;

Η δευτεραγωνίστρια και καταφρονημένη μάνα του Ζώτου, παρότι δεν της χαρίστηκα καθόλου στο μυθιστόρημα. Στο πρόσωπό της συμβολίζονται πάμπολλες γυναίκες της Ηπείρου, και όχι μόνο, των περασμένων δεκαετιών. Τις έζησα, γνώρισα το μαράζι τους και τις συμπονώ βαθιά.

– Όλα σας τα βιβλία έχουν αγαπηθεί από μεγάλη μερίδα αναγνωστικού κοινού. Το ανά χείρας βιβλίο σας για ποιους λόγους θεωρείτε ότι αξίζει να διαβαστεί;

Θα το καταλάβει ο καθένας όταν περιδιαβεί στις σελίδες το. Πάντως, ούτε ο πιο ευφάνταστος αναγνώστης δεν πρόκειται να προβλέψει την εξέλιξη της μυθοπλασίας και το τέλος. Ίσως να είναι κι αυτός ένας λόγος.

– Σκέφτεστε να γράψετε κάποιο μυθιστόρημα που να αφορά στη σημερινή εποχή;

Εν μέρει το έπραξα ήδη με το «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου», μια και διαδραματίζεται έως τη δεκαετία του 1980. Μπορεί στο μέλλον να συμβεί και για τον τρέχοντα χρόνο. Προς το παρόν με ελκύει η περιπλάνηση σε αλλοτινούς καιρούς, να εντοπίζω αναλογίες με το σήμερα, όπως συμβαίνει πολύ συχνά στο «γινάτι», και να αναλύω τι μας έπλασε ως νοοτροπίες, παθογένειες και προτερήματα.

Έχετε περάσει στη συγγραφή του επόμενου βιβλίου;
Προσανατολίζομαι σε ακόμη παλιότερες εποχές. Αφότου παρέδωσα το «γινάτι» στον εκδοτικό οίκο ερευνώ και σχεδιάζω, χωρίς όμως να έχω αρχίσει να γράφω.

Προηγούμενο ΆρθροΕπόμενο Άρθρο

Μοιραστείτε το