Άρθρα

«Λίγο πάνω από τα όρια»

Του Φώτη Τσιώλη*

Πριν λίγες ημέρες βγήκαν στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα των μετρήσεων για τα PM 2,5 στην ατμόσφαιρα του Βόλου κατά το περασμένο έτος.
Πολλοί προβληματίστηκαν, αρκετοί ανησύχησαν, ενώ κάποιοι άλλοι είπαν ότι τελικά είμαστε απλά λίγο πάνω από τα όρια της νομοθεσίας.
Αλήθεια όμως, γιατί γίνεται τόσος λόγος για τα PM 2,5 και τι σημαίνουν επιτελούς αυτά τα όρια;
Τα PM2,5 είναι μικροσωματίδια διαμέτρου μικρότερης των 2,5mm (των 2,5 χιλιοστών του χιλιοστού δηλαδή), που λόγω μεγέθους μένουν αιωρούμενα για περισσότερη ώρα στον αέρα και όταν εισπνέονται διεισδύουν βαθύτερα στο αναπνευστικό σύστημα. Έχουν ενοχοποιηθεί για πληθώρα παθολογικών καταστάσεων στον ανθρώπινο οργανισμό, όπως: Καρδιοαναπνευστικές παθήσεις, καρκίνο του πνεύμονα, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, επιπλοκές στον έλεγχο του σακχαρώδη διαβήτη και της υπέρτασης, πρόωρη γέννηση λιποβαρών νεογνών, προβληματική νευρολογική ανάπτυξη μικρών παιδιών.

Το 2005 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) θέσπισε ώς ανώτερο όριο των PM 2,5 τα 10 μg/m^3 κατά μέσο όρο (M.O.) ανά έτος. Σύμφωνα με έρευνες του ΠΟΥ κυρίως στις ΗΠΑ, βρέθηκε ότι αυτή είναι η οριακή τιμή των μικροσωματιδίων πάνω από την όποια εμφανίζονται στατιστικά σημαντικές επιδράσεις στην υγεία του πληθυσμού (κυρίως για καρδιοαναπνευστικά προβλήματα και καρκίνο του πνεύμονα). Τα 10 μg/m^3 ήταν το χαμηλότερο όριο πάνω από το όποια σοβαρά προβλήματα εντοπιστήκαν κι από την American Cancer Society (Pope et al 2002). Σε έρευνες του Harvard University βρέθηκε πολύ αυξημένο ρίσκο σε τιμές άνω των 13 μg/m^3. Για αυτό τον λόγο το όριο των ΡΜ 2,5 στις ΗΠΑ τέθηκε στα 12 μg/m^3 (2012).

Από τη δεκαετία του ’90 είναι γνωστές επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία σε τιμές 11-15 μg/m^3 (Dockery 1993). Νεότερες έρευνες έδειξαν ότι ακόμη και στα επίπεδα των 10 μg/m^3 μπορεί να προκληθούν προβλήματα και ότι ουσιαστικά δεν υπάρχει κάποιο απόλυτο όριο ασφάλειας για τα μικροσωματίδια. Δημιουργούνται μακροπρόθεσμες αλλαγές στη λειτουργία των πνευμόνων και στους δείκτες της φλεγμονής ακόμη και σε μικρότερες μέσες συγκεντρώσεις.

Επειδή ο ετήσιος μέσος ορός μπορεί να κρύβει επεισόδια σοβαρής καθημερινής ρύπανσης, ο ΠΟΥ έθεσε ώς ανώτερο ημερήσιο όριο για τα ΡΜ 2,5 τα 25 μg/m^3. Σε αυτές τις τιμές είναι δυνατό να προκληθούν προβλήματα υγείας, ακόμη κι αν ο ετήσιος Μ.Ο. είναι μικρότερος από 10 μg/m^3. Ο ΠΟΥ μάλιστα συστήνει σε χώρες ή περιοχές που υπερβαίνουν αυτά τα όρια κατά τη διάρκεια του 24ωρου, να λαμβάνουν άμεση δράση και μέτρα περιορισμού της ρύπανσης. Αυτά συμφωνούν και με τα λεγόμενα της ομάδας του κ. Γουργουλιάνη, που αναφέρει ότι 3 συνεχόμενες ημέρες υπερβάσεων των ορίων, έχουν ως αποτέλεσμα τον αυξημένο αριθμό εισαγωγών ασθενών με αναπνευστικά προβλήματα στην κλινική του. Ο ΠΟΥ μάλιστα αναφέρει ότι ημερήσιες τιμές των ΡΜ2,5 πάνω από 75 μg/m^3 αυξάνει τη θνησιμότητα ημερησίως κατά 5%, ενώ στα 50 μg/m^3 η αύξηση αυτή είναι της τάξης του 2,5%.
Αλήθεια λοιπόν τι έδειξαν οι μετρήσεις στην πόλη μας;
Ο ετήσιος Μ.Ο. των ΡΜ 2,5 είναι 30,03 μg/m^3.

Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι σε τιμές της τάξης των 35 μg/m^3 ανά έτος, ο κίνδυνος παθήσεων αυξάνει κατά 15% σε σχέση με το όριο των 10 μg/m^3, ενώ στα 25 μg/m^3 η αύξηση του κίνδυνου είναι 9%. Εμείς με τα 30 μg/m^3 είμαστε λοιπόν ανάμεσα σε αυτές τις 2 τιμές.
Στις ημερήσιες τιμές μάλιστα ξεπεράσαμε το όριο των 50 μg/m^3 20 ημέρες τον Ιανουάριο του ’20, 11 ημέρες τον Δεκέμβριο του ’19, 8 ημέρες τον Φεβρουάριο του ’20 και 4 ημέρες τον Οκτώβριο του ’19. Αντίστοιχα, κάτω από το ημερήσιο όριο ασφάλειας των 25 μg/m^3, ήμασταν μόλις 2 ημέρες τον Ιανουάριο του ’20, 5 ημέρες τον Μάρτιο του ’19, 6 ημέρες τον Φεβρουάριο του ’20,9 ημέρες τον Απρίλιο του ’19, 10 ημέρες τον Δεκέμβριο του ’19, 11 ημέρες τον Οκτώβριο του ’19. Ελπίζω να μην κουράζουν τα πολλά νούμερα, αλλά είναι απαραίτητα για να καταλήξουμε ότι η κατάσταση δείχνει πραγματικά ανησυχητική. Συμφωνά με τις συστάσεις του ΠΟΥ θα έπρεπε ήδη οι αρμόδιοι να είχαν πάρει μέτρα για τον περιορισμό της ρύπανσης.

Στην Ευρωπαϊκή (και κατ’ επέκταση Ελληνική) νομοθεσία δυστυχώς δεν υπάρχει ημερήσιο όριο για τα ΡΜ2,5, ενώ το ετήσιο όριο είναι τα 25 μg/m^3, με σύσταση όμως για μείωση τους κατά 50% έως το 2030. Έρευνες δείχνουν ότι το προσδόκιμο ζωής στην Ευρώπη είναι μειωμένο κατά 8,5 μήνες λόγω των τωρινών επίπεδων των ΡΜ 2,5 (Amann et al 2014). Περίπου 500.000 θάνατοι σε 27 ευρωπαϊκές χώρες οφείλονται σε υπερβάσεις των ορίων στα ΡΜ 2,5 (De Ceeaw-Horalek 2009). Έρευνα του R. Bilek σε δείγμα 367.000 κατοίκων σε 13 χώρες της Δυτικής Ευρώπης για 14 χρόνια δείχνει ότι αύξηση κατά 5 μg/m^3 ανά έτος αυξάνει την πιθανότητα θανάτου κατά 7% (έχοντας γίνει εξισορρόπηση για άλλους γνωστούς παράγοντες κίνδυνου όπως ηλικία, βάρος φύλο, κάπνισμα, αλκοόλ).
Τελικά μάλλον τα Ευρωπαϊκά όρια είναι ανεπαρκή και ίσως το λίγο πάνω από τα όρια που βρισκόμαστε να είναι πολύ ανησυχητικό. Σε κάθε σοβαρή Πολιτεία που ενδιαφέρεται για την υγεία και την ευημερία των πολιτών της, οι αρμόδιοι ήδη θα έπαιρναν μέτρα για τον περιορισμό του προβλήματος με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Ο Ιατρικός Σύλλογος Μαγνησίας ήδη κρούει τον κώδωνα του κίνδυνου εδώ και καιρό. Αντί να προσπαθούμε να τετραγωνίσουμε τον κύκλο, ας εμπιστευτούμε τους αριθμούς κι ας ακούσουμε τους ειδικούς. Το πρόβλημα είναι υπαρκτό και δεν θα λυθεί με ευχολόγια κι επερωτήσεις στη Βουλή. Όλοι οι υπεύθυνοι και οι άρχοντες στην περιοχή πρέπει να συνεργαστούν και να αναλάβουν άμεσα δράση. Πρόκειται για την υγεία όλων μας.

*Ο Φώτης Τσιώλης είναι χειρουργός οδοντίατρος

Προηγούμενο ΆρθροΕπόμενο Άρθρο
Μοιραστείτε το