Άρθρα

Γιατί μερικές χώρες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες ανισότητες από άλλες;

Του Ντίνου Βαρδάκη, Dipl.Ing, MSc (Econ), UCLouvain & Southampton

Παγκοσμιοποίηση των ανισοτήτων
Στη χώρα μας το υψηλότερα αμειβόμενο 20% του πληθυσμού διαθέτει 6 φορές μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα από το χαμηλότερα αμειβόμενο 20%. Διάφορες μελέτες ακαδημαϊκών της πολιτικής οικονομίας προσφέρουν μια τετραπλή συνταγή αναδιανομής του εθνικού εισοδήματος. Πρώτον, χρειάζεται νέα οικονομική πολιτική φορολόγησης του πλούτου και του κεφαλαίου. Δεύτερον, ψήφος σε γνήσια λαϊκά και προοδευτικά κόμματα, με βουλευτές που να βγαίνουν από τη βιοπάλη και όχι από δυναστείες της μεγαλοαστικής τάξης. Τρίτον, εφαρμογή εκλογικών συστημάτων, που στηρίζουν την απλή και ανόθευτη αναλογική και τέταρτον, ενδυνάμωση των εργατικών και δημιουργία γνησίων αγροτικών συνδικάτων.

Εκλογές και φορολογική πολιτική
Πανεπιστημιακοί στο Μπέρκλεϋ της Καλιφóρνιας εξέδωσαν μια μελέτη το 2016, όπου εξέτασαν το μερίδιο του εθνικού εισοδήματος και τη μεταβολή του στις αναπτυγμένες χώρες από το 1960 μέχρι το 2012. Επισήμαναν ότι κεντροαριστερές, κεντροδεξιές και δεξιές κυβερνήσεις συνδέονται σταθερά με πολιτικές, που φροντίζουν αυξήσεις εισοδημάτων, αποκλειστικά στις πλουσιότερες εισοδηματικές τάξεις. Μόνο εκλογικά συστήματα που εφαρμόζουν την απλή και ανόθευτη αναλογική, στηρίζουν τα συμφέροντα λαϊκών στρωμάτων. Μια άδικη φορολογική πολιτική ευθύνεται για τη διερεύνηση της ανισότητας των εισοδημάτων. Η φορoλογική πολιτική υπέρ του πλούτου και κατά του φτωχού απορρέει επίσης από αιώνιες σχέσεις κοινωνικής δύναμης.

Φτώχεια στην Ελλάδα
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ, σχεδόν 7 στους 10 Έλληνες δεν έχουν ούτε 1000 ευρώ στην άκρη. H φτωχοποίηση του λαού διευρύνθηκε την περίοδο των μνημονίων δημοσιονομικής προσαρμογής, που από το 2010 επέβαλαν στην Ελλάδα ξενόφερτοι δανειστές-δυνάστες. Με τις περισσότερες εμπορικές τράπεζες να λειτουργούν ως καρχαρίες του καπιταλισμού, όλο και πιο πολλοί συνάνθρωποί μας έχουν καταπλακωθεί από ένα σύστημα, που τους μετέτρεψε από πολίτες σε σκλάβους της κατανάλωσης. H ένταξη της χώρας μας στο Ευρώ το 2002 επιτεύχθηκε με ψεύτικα μακροοικονομικά στοιχεία, γεγονός που βαραίνει ανεπανόρθωτα με πολιτικές ευθύνες την τότε κυβέρνηση. Τράπεζες πρόσφεραν άφθονα δάνεια, που αποδείχτηκαν φαρμάκι για τον μεροκαματιάρη και τον μισθοσυντήρητο. Ο ρόλος του υφισταμένου τραπεζικού συστήματος, που ήδη ανακεφαλαιοποιήθηκε δυο φορές με τον ιδρώτα του λαού, θα πρέπει να επαναπροσδιοριστεί ριζικά.

Αντιπροσωπευτικά συνδικάτα
Πέραν των προοδευτικών και δημοκρατικών κομμάτων, ισχυρά, γνήσια και αντιπροσωπευτικά συνδικάτα λειτουργούν ως ελεγκτές των εισοδηματικών ανισοτήτων. Τα συνδικάτα πρέπει να συνεργασθούν με αδιάφθορες φιλολαϊκές κυβερνήσεις. Σκοπός θα είναι η αύξηση των μισθών και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων, καθώς και η ταυτόχρονη μείωση εισοδήματος υψηλόβαθμων αξιωματούχων του δημοσίου, ιδιωτικού τομέα, των δικαιούχων μερισμάτων και εισοδημάτων κεφαλαίου. Σήμερα όσο ποτέ, η υπεραξία του μόχθου των εργαζομένων συνεχίζει να πλουτίζει τους μετόχους, τα διευθυντικά στελέχη πολυεθνικών και μεγάλων επιχειρήσεων, τους εισοδηματίες, επενδυτές, τραπεζίτες και τους πολιτικούς που τους υπηρετούν.

Νέο μοντέλο παραγωγικής ανασυγκρότησης
Ο ελληνικός τραπεζικός τομέας θα πρέπει να στηρίξει ένα άλλο μοντέλο παραγωγικής και κοινωνικής ανασυγκρότησης. Αυτό θα έχει στο επίκεντρο τον εργαζόμενο και τον φτωχό πολίτη μέσω της δημιουργίας της μεγαλύτερης δυνατής εγχώριας προστιθεμένης αξίας και εξωστρέφειας της οικονομίας. Το βάρος πρέπει να δοθεί στις μικρές επιχειρήσεις, αξιοποιώντας την εμπειρία χωρών της Ασίας στις αλληλέγγυες μικροπιστώσεις με σχεδόν μηδαμινό τόκο. Ταυτόχρονα, επιβάλλεται η αναθεώρηση όλων των Συμφωνιών Ελευθέρων Συναλλαγών (Free Trade Agreements), που δεσμεύουν την Ελλάδα στα πλαίσια των αρχών της ενιαίας εξωτερικής εμπορικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι Συμφωνίες αυτές στηρίχθηκαν από όλες τις κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης και κατέστρεψαν ανεπανόρθωτα τον ελληνικό παραγωγικό ιστό. Κατόρθωσαν να πλημμυρίσει η Ελλάδα με εισαγόμενα προϊόντα, που παράγονται επί το πλείστο σε μη δημοκρατικές τρίτες χώρες, κάτω από απαράδεκτες εργατικές και περιβαλλοντικές νομοθεσίες, σε συνθήκες πλήρης εκμετάλλευσης αναλφάβητων εργαζομένων, σε τόπους όπου πρωταγωνιστεί η έλλειψη κράτους δικαίου, η συστηματική καταπάτηση βασικών δημοκρατικών ελευθεριών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η οικονομική και κοινωνική ανισότητα αυξήθηκε σ’ óλες τις περιοχές της Γης από το 1980. Στις 21 χώρες σε 3 ηπείρους όπου έχω εργαστεί τα τελευταία 40 χρόνια, ένα ανοιχτό χάσμα χωρίζει το επίσημο αξιοκρατικό αφήγημα από την κοινωνική πραγματικότητα, όπως την αντιλαμβάνομαι. Δηλαδή, την πρόσβαση για τις εργατικές και λαϊκές οικογένειες στα πέντε πιο πολύτιμα αγαθά στη ζωή: Τη λευτεριά, την ειρήνη, τη δημόσια, ποιοτική, δωρεάν παιδεία, την υγεία για όλους και ένα καθαρό περιβάλλον.

Επίλογος
Η παγκοσμιοποίηση ως μοναδική επιλογή των πιο επιθετικών τμημάτων της χρηματιστικής ολιγαρχίας κυριάρχησε και αποδιοργάνωσε σε μεγάλο βαθμό τον πλανήτη. Τώρα παρουσιάζεται ανίκανη να ξεπεράσει τη δομική κρίση του γερασμένου καπιταλισμού. Χωρίς ένα νέο, πιστευτό, ισότιμο και οικουμενικό αφήγημα, γίνεται ολοφάνερο, ότι η πρόκληση της αυξανόμενης ανισότητας, νέων μεταναστευτικών ροών και η κλιματική αλλαγή θα επισπεύσουν την υποχώρηση προς καταστροφικές εθνικιστικές πολιτικές. Είναι το μεγάλο κεφάλαιο, που κοστίζει ακριβά στην ανθρωπότητα, όχι οι αγώνες των λαών κατά της φτώχειας. Στους σημερινούς και μελλοντικούς αγώνες κατά της παγκοσμιοκρατίας πρέπει οι λαοί να βγουν νικηφόροι.

Βρυξέλλες, 6 Απριλίου 2020 (σε καραντίνα και αναμένοντας την επιστροφή στο Πήλιο)

Προηγούμενο ΆρθροΕπόμενο Άρθρο
Μοιραστείτε το