Πολιτισμός

Ερμοφίλη Τσότσου: Η επαφή με το προγονικό μας ένστικτο μπορεί να είναι τελικά μια αυταπάτη

Η Ερμοφίλη Τσότσου γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Τα τελευταία χρόνια ζει στην Αθήνα. Έχει εκδώσει την ποιητική συλλογή Ώρες ανησυχίας, Σμίλη (βραχεία λίστα Βραβείου Jean Moreas 2018 πρωτοεμφανιζόμενου ποιητή)
και το εφηβικό μυθιστόρημα Ο Διονύσης, η Ξανθίππη και ο τυφλός Επισκέπτης, Πηγή, 2019.
Το 2018 έλαβε Β’ Βραβείο Ποίησης στον 7ο Διεθνή Λογοτεχνικό Διαγωνισμό UNESCO Τεχνών, Λόγου και Επιστημών Ελλάδος, για το ποίημα «Αιγιάλη», Βραβείο Κρατίνος (Ανθολογία Ζ’ Παγκόσμιου Ποιητικού Διαγωνισμού, Αμφικτυονία Ελληνισμού) για το ποίημα Ξενιτιά. Συμμετέχει στη δίγλωσση Ποιητική Ανθολογία, Ξύπνησα σε μια Χώρα, Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ, με το ποίημα 2019 και στον 1ο Πανελλήνιο Ποιητικό Διαγωνισμό του περιοδικού Κοράλλι, 150 βραβευμένα ποιήματα, με το ποίημα Εσκεμμένη. Η ποιητική της συλλογή με τίτλο Ενθύμιον αυταπάτης, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σμίλη, είναι η αφορμή της συζήτησής μας.

Συνέντευξη
Χαριτίνη Μαλισσόβα

Ενθύμιον αυταπάτης, ο τίτλος της νέας σας ποιητικής συλλογής, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σμίλη. Θέλετε να μας δώσετε κάποια στοιχεία;
Ενθύμιο είναι ό,τι κουβαλάμε μαζί μας, μέσα μας και άλλοτε το ξεσκονίζουμε μανιωδώς, ώστε να παραμένει συνεχώς καινούργιο και άλλοτε μένει ξεχασμένο με αρκετή σκόνη πάνω του. Για εμένα πέρασαν και τα δύο στην κυριολεξία από πάνω μου, πολλά χρόνια τώρα προσπάθησα να τα πετάξω ή να τα απομακρύνω. Δεν τα κατάφερα και έτσι έγραψα αυτό το βιβλίο και στον τίτλο πρόσθεσα τη λέξη αυταπάτη που μπορεί και να υποδηλώνει ότι η επαφή με το προγονικό μας ένστικτο μπορεί να είναι τελικά μια αυταπάτη. Ύστερα από μια οκταετή ψυχαναλυτική διεργασία που φτάνει στο τέλος της σκέφτηκα ότι αυτός ο τίτλος συμπυκνώνει νοήματα που σημαίνουν πολλά για εμένα.

Πρόκειται για το δεύτερο ποιητικό σας βιβλίο. Αποτελεί συνέχεια της πρώτης συλλογής ή θέλατε να δηλώσετε κάτι διαφορετικό;
Συνεχίζει να με απασχολεί η ύπαρξη του άλλου, η εσωτερική συναισθηματική αμφιταλάντευση και η προσωπική μου αμφιθυμία. Η αναζήτηση από το πρώτο βιβλίο συνεχίζεται με τα ίδια σχεδόν ερωτήματα, αλλά αυτή τη φορά φανερώνεται με «υπαρκτούς» διαλόγους. Έτσι σκέφτηκα να το αποδώσω στον αναγνώστη με μία μορφή που την έχουν δουλέψει κάποιοι ποιητές, αλλά πιστεύω την αποδίδω με το δικό μου στιλ, αφού τα ερωτήματα τα τοποθετώ μέσα από «φιγούρες» αέναες, και βαθιά εσωτερικές, ανυπέρβλητες πολλές φορές στο συνειδητό μας κόσμο. Ναι, υπάρχουν στοιχεία, λέξεις που συναντάμε και στο πρώτο βιβλίο δείχνοντας ότι συνεχίζεται αυτή η διαρκής αναζήτηση απάντησης, αλλά και στο καινούργιο ερώτημα αν τελικά υπερισχύει η αυταπάτη ή όχι.

Τι σας ώθησε να γράψετε ποίηση;
Ένα δύσκολο ερώτημα που δεν έχω σκεφτεί ακόμη τίποτα ώστε να το απαντήσω. Αυτό που μπορώ να μοιραστώ είναι ότι δεν είμαι από τους ανθρώπους που έχουν διαβάσει από μικρή ηλικία, να φανταστείτε εκείνα τα χρόνια είχα αφοσιωθεί στον πρωταθλητισμό όπου δεν υπήρχε τίποτε άλλο στη ζωή μου εκτός από την κωπηλασία!
Τώρα εδώ, σε αυτή την εποχή που πολλά έχω αλλάξει από τότε, επανειλημμένα έχω πει στον εαυτό μου ότι έως εδώ, φθάνει με τα γραπτά μου και ας γυρίσω στα επαγγελματικά μου σχέδια, αλλά όποτε το λέω και απομακρύνομαι με μια βαριά κάπως ανακούφιση, κάτι γίνεται και με ξανατραβάει πίσω στον χώρο αυτό. Τουλάχιστον έχω κάνει αρκετούς ενδιαφέροντες φίλους όπως εσάς.


Ποιοι είναι οι δικοί σας αγαπημένοι ποιητές;
Σίγουρα πάρα πολλοί, έχω διαβάσει παλαιότερους, συνήθως αυτούς που δεν ζουν και τους γνωρίζουμε, αλλά και αποσπασματικά αρκετούς σύγχρονους ποιητές. Δεν στέκομαι πολλή ώρα σε κάποιον προτιμώ να ανατρέχω όταν βλέπω μια «μικρή φλέβα» και να οδηγούμαι χωρίς να το αντιληφθώ στον βαθύτερο ενθουσιασμό. Εκεί το κρατάω μέσα μου και ξεκινάω να το διαμοιράζω άλλοτε προσεκτικά και άλλοτε ορμητικά στον γραπτό μου λόγο. Προς το παρόν ακόμη υπερισχύει το δεύτερο. Θα αναφέρω όμως δύο σύγχρονους ποιητές που μπορώ να πω ότι στάθηκα για λίγο πάνω τους και συμπεριλαμβάνονται στην καινούργια μου συλλογή, τον Βασίλη Αμανατίδη και το βιβλίο του «Εσύ τα στοιχεία» (Νεφέλη, 2017) και τον Γιάννη Αντιόχου με το βιβλίο του «Διάλυσις» (Ίκαρος, 2017). Είμαι πολύ ικανοποιημένη για αυτό το ένα λεπτό συγκατοίκησης που προσπάθησε το γράψιμό μου να συνυπάρξει μαζί τους.

Ποιο βιβλίο διαβάσατε πρόσφατα και σας εντυπωσίασε;
Έχω πάνω στο γραφείο μου εδώ και έναν μήνα το βιβλίο «Ποίηση με πείσμα» (Αντίποδες, 2020) ανθολόγηση Μαρίας Τοπάλη. Μου κίνησε το ενδιαφέρον να συναντήσω ποιητές που έχω ακούσει, αλλά δεν είχα την ευκαιρία να διαβάσω τόσες συλλογές. Σίγουρα θα ανατρέξω ξανά σε κάποια ανύποπτη στιγμή ώστε να με κινητοποιήσει πάλι.

Έχετε γράψει κι ένα βιβλίο που ανήκει στο είδος της παιδικής-εφηβικής λογοτεχνίας…
Ναι, ανήκει σε αυτόν τον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ παιδικής και εφηβικής ηλικίας. Ένα βιβλίο που πιστεύω δεν έχει βρει ακόμη τη θέση ή το κοινό του λόγω της διαφορετικής γραφής και παρουσίασης των ηρώων του που αντιτίθεται σε χιλιοειπωμένες εκφράσεις, αγκυλωμένες συνειδήσεις και προκαταλήψεις της κοινωνίας μας. Σίγουρα περιμένω αυτές τις μαμάδες που θα ενδιαφερθούν να μάθουν στα παιδιά τους αδιακρίτως το διαφορετικό και το πηγαίο και θέλουν τα παιδιά τους να σκέφτονται αντί να φοβούνται. Πιστεύω πολύ σε αυτό το βιβλίο και η θέση του είναι να ζωντανέψει αφού υπάρχουν μέσα οι διάλογοι, η θεατρικότητα και οι δυνατές ερμηνείες των ηρώων που μεταφέρουν μηνύματα για καίρια ζητήματα όπως πολιτικά, θέματα πίστης του ανθρώπου, τα εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και γιατί θα πρέπει η ποίηση να βγει από τα σκονισμένα ράφια της βιβλιοθήκης μας.

Τι θεωρείτε εξέλιξη σε έναν συγγραφέα;
Εξέλιξη: Μία λέξη που αγαπούσα πολύ και αντιθέτως τώρα την έχω παραμερίσει και αντικαταστήσει με πολλαπλές δραστηριότητες. Εξέλιξη είναι μια επινόηση που χρησιμοποιείται συνεχώς στη σύγχρονη εποχή μας, ώστε να καλύψει διακαώς αυτό το αέναο άγχος της υπεροχής και της τελειότητας. Ένα κενό σημαίνει και τίποτα παραπάνω έτσι όπως χρησιμοποιείται σήμερα. Και για να απαντήσω στην ερώτησή σας, ο συγγραφέας αναθεωρεί και όποτε αναθεωρεί κάτι νιώθει να αλλάζει. Το θάρρος της αλλαγής εμπεριέχει μέσα την εξέλιξη.

Ποια αξία θεωρείτε υπέρτατη;
Την ύπαρξή μας που τόσο απλόχερα μας έχει δοθεί και δεν έχουμε καταλάβει πόσο ευγνώμονες θα πρέπει να νιώθουμε κάθε μέρα. Σίγουρα με απασχολεί τόσο πολύ που προσπαθώ και φαίνεται στο γράψιμό μου ότι παλεύω με τις ποικίλες παρερμηνείες των όσων αναιτίως, αλλά και σκοπίμως συμβαίνουν μέσα μας και που περιμένουμε να τα καταστείλουμε. Πολύ δύσκολα να υπάρξει η ύπαρξή μας χωρίς τις ανεξάντλητες βουτιές που θα πρέπει να κάνουμε μέσα μας ώστε να γίνει ελαφρότερη και περισσότερο ευοίωνα δημιουργική. Όμως απεναντίας μέχρι εδώ που έφτασα μπορώ να πω ότι ένιωσα τη συντριβή, τη συγκίνηση, τη σύνθλιψη και τέλος τη δύσκολη υπομονή.

Ετοιμάζετε κάποιο νέο βιβλίο;
Όχι, δεν ετοιμάζω τίποτα καινούργιο. Θέλω και πρέπει να απέχω. Μου αρέσει να δοκιμάζω καινούργια πράγματα, δεν θέλω να επαναλαμβάνομαι. Αυτή η λέξη είναι μακριά από εμένα. Αν κάτι δεν μου τραβήξει το ενδιαφέρον δεν πρόκειται να ασχοληθώ.
Αυτό που έχω σκοπό να κάνω φέτος το καλοκαίρι αν όλα πάνε καλά, στις διακοπές μου στις Λεύκες, είναι να διασκευάσω, το βιβλίο που έχω γράψει «Ο Διονύσης, η Ξανθίππη και ο τυφλός Επισκέπτης» (Πηγή, 2019) σε θεατρικό. Είναι ένα βιβλίο που άνετα μπορεί να διαβαστεί και από ενήλικες. Η μεταφορά σε θεατρική διασκευή απαιτεί αυτόν που θα το επιλέξει να έχει ερωτευτεί και το βιβλίο. Άρα είμαι η πιο κατάλληλη.

Φωτογραφία: Βάλια Γκέντσου

Προηγούμενο ΆρθροΕπόμενο Άρθρο
Μοιραστείτε το