Πολιτισμός

Εμμανουήλ – Μάριος Οικονόμου – Νίκος Κυριαζής – “Η δημοκρατική Αθήνα παρουσιάζει πολλούς παραλληλισμούς με το σήμερα”

 

Η γραφή από κοινού ή αλλιώς η συν-γραφή ενός βιβλίου από δύο συγγραφείς δεν αποτελεί καινοτομία πάντα, ωστόσο, εγείρει το ενδιαφέρον για τη δημιουργική συγκατοίκηση που άλλοτε προκαλεί έκπληξη κι άλλοτε φυσική συνέπεια. Το συγγραφικό δίδυμο των Εμμανουήλ – Μάριου Οικονόμου και Νίκου Κυριαζή λειτουργεί πάντα ευχάριστα, καθώς είναι γνωστά τα συγγραφικά τους πονήματα για την αμεσότητα και την εγκυρότητα και κυρίως για τη χαρά της γνώσης… Το νέο τους βιβλίο «Η καθημερινή ζωή στην Αρχαία Αθήνα» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Ενάλιος», επισφραγίζει αυτήν την άποψη, προσθέτοντας επιπλέον δεδομένα που ενισχύουν την άποψη ότι η Ιστορία είναι το καλύτερο μυθιστόρημα όταν είναι σωστό Ιστόρημα…

Για το νέο βιβλίο και το περιεχόμενό του, για τη σχέση και τη συνεργασία των δύο γνωστών ερευνητών και συγγραφέων μίλησε ο Εμμανουήλ – Μάριος Οικονόμου προσφέροντας επιπλέον στοιχεία που επιβεβαιώνουν την ωραία συγγραφική σύμπραξη των δύο καταξιωμένων επιστημόνων και συγγραφέων.

Συνέντευξη ΛΟΪΖΟΣ ΑΣΒΕΣΤΑΣ

Ένα νέο βιβλίο με την υπογραφή συν-γραφέων που έχουν δώσει με επιτυχία δείγμα της κοινής τους δουλειάς. Νίκος Κυριαζής και Εμμανουήλ – Μάριος Οικονόμου… Πώς βιώνετε τη συνεργασία αυτή;
Είναι μια συνεργασία που έχει αποδώσει πολλούς καρπούς στα δώδεκα χρόνια για τα οποία υφίσταται. Συνοδεύεται από εκτεταμένη συγγραφή βιβλίων και άρθρων που έχουν δημοσιευθεί σε πολύ σημαντικούς ελληνικούς και διεθνείς επιστημονικούς οίκους. Και αυτό φυσικά μας γεμίζει χαρά, να μπορούμε δηλαδή να επικοινωνήσουμε τις ιδέες μας στον κόσμο, στο ελληνικό και το διεθνές κοινό, επιστημονικό και μη. Είναι η πεμπτουσία για κάθε συγγραφέα. Πέρα από τη χαρά της δημιουργίας.

Το νέο σας βιβλίο με τίτλο «Η καθημερινή ζωή στην Αρχαία Αθήνα» παρέχει τη «μύηση» στα απλά και ανθρώπινα και ταυτόχρονα και στη γραφή την αμεσότητα στον αναγνώστη;
Έχετε δίκιο. Θέλαμε να είναι ένα πρωτότυπο έργο που να μπορεί να συνδυάσει τη μυθιστορηματική γραφή και την αμεσότητα στην πληροφορία, με την ακαδημαϊκή ανάλυση. Το βιβλίο ζωντανεύει πληθώρα πτυχών της ζωής των αρχαίων Αθηναίων της Κλασικής Περιόδου. Οι μικρές ιστορίες – επεισόδια που καλύπτει, αφορούν τη ζωή ενός σχετικά ευκατάστατου πολίτη, του Νικομήδη και της οικογένειάς του και καλύπτουν μια πολύ ευρεία θεματολογία όπως: Πώς ήταν οργανωμένη η κοινωνία και ο οίκος; Ποια ήταν η θέση των γυναικών, των μετοίκων και των δούλων; Πώς συμπεριφέρονταν στις μεταξύ τους σχέσεις; Ποια ήταν τα ήθη, τα έθιμα και οι παραδόσεις τους; Πώς πολιτεύονταν; Πώς ήταν οργανωμένη η οικονομία τους; Πώς εργάζονταν; Πώς λάμβαναν χώρα οι εμπορικές συναλλαγές; Πώς λάμβαναν χώρα οι συζητήσεις τους στην Εκκλησία του Δήμου και πώς λαμβάνονταν οι αποφάσεις σε αυτή; Πώς λειτουργούσαν τα αθηναϊκά δικαστήρια και πώς γινόταν η απονομή της δικαιοσύνης; Πώς παντρεύονταν οι Αθηναίοι; Πώς ερωτεύονταν; Τι έτρωγαν; Τι έπιναν; Πώς ντύνονταν; Σε τι πίστευαν; Πώς πολεμούσαν; Πώς διασκέδαζαν; Πώς αθλούνταν; Πώς θρηνούσαν τους νεκρούς τους;
Η ανάλυση βασίζεται σε συνδυασμό αρχαίων πηγών και πολυπληθούς σύγχρονης βιβλιογραφίας, καθώς και σε πολυάριθμες προγενέστερες διεθνείς και ελληνικές επιστημονικές δημοσιεύσεις μας.

Tι σας οδήγησε να ανιχνεύσετε το θέμα αυτό και δώστε μας περισσότερα στοιχεία όσον αφορά το συγκεκριμένο θέμα…
Εστιάσαμε στη δημοκρατική Αθήνα, που η περίπτωση της παρουσιάζει πολλούς παραλληλισμούς με το σήμερα. Στην ακμή της, την εποχή του Περικλή, η Αθήνα υπήρξε η πόλη – κράτος ηγέτης του δημοκρατικού κόσμου. Όπως σήμερα οι ΗΠΑ. Θέλαμε να εξιχνιάσουμε ποια ήταν τα «κλειδιά» της επιτυχίας του αθηναϊκού δημοκρατικού μοντέλου διακυβερνήσεως μέσω μιας συνδυαστικής έρευνας και να δούμε πώς η σοφία των αρχαίων προγόνων μας αντιμετώπισε με επιτυχία κρίσιμα διαχρονικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε και στις μέρες μας (κρίση χρέους, προβλήματα λειτουργίας της δημοκρατίας, πανδημίες, σε αντιστοίχιση τώρα με τον Covid-19). Θέλαμε να δούμε με ποιον τρόπο οι Αθηναίοι δημοκράτες έδωσαν λύσεις σε φλέγοντα διαχρονικά προβλήματα που αναμοχλεύονται στις μέρες μας.

Θεωρείτε ότι η Ιστορία με την πιστότητα της δικής σας έρευνας μπορεί να γίνει ανάγνωσμα, να την προσεγγίσει ο μέσος αναγνώστης;
Θεωρώ πως ναι. Κυρίως αν γίνεται με εύληπτο και ενδιαφέρον τρόπο για τον μέσο (και μη) αναγνώστη. Ο κεντρικός ήρωας του νέου αυτού βιβλίου μας, ο Νικομήδης, είναι ένα φανταστικό πρόσωπο. Όμως, τον τοποθετούμε μέσα στην κοινωνία της δικής του εποχής. Και τον παρουσιάζουμε να αλληλεπιδρά πάνω σε πραγματικά γεγονότα με σημαντικές προσωπικότητες που υπήρξαν χαρισματικά πρόσωπα των Αθηνών του β’ μισού του 4ου αι. π.Χ. Όπως τον μεγάλο και δεινό ρήτορα και πολιτικό Δημοσθένη, τον ορκισμένο αντίπαλό του, ικανό ρήτορα και πολιτικό Αισχίνη, τον στρατηγό Φωκίωνα, που διακρίνονταν από παροιμιώδη αρετή και εντιμότητά, τον στρατηγό Χαβρία που έπεσε ηρωικά στο καθήκον το 356 π.Χ. κατά τη ναυμαχία της Χίου, τη φημισμένη εταίρα Νέαιρα και την εντυπωσιακή και πανέμορφη κόρη της, τη Φανώ κ.λπ.

Στις μέρες μας με την ευκαιρία των επετείων της Ελληνικής Επανάστασης και τώρα της Μικρασιατικής Καταστροφής έχουν εκδοθεί σχετικά βιβλία για κάθε κατηγορία αναγνώστη… Εσείς πώς δεν δελεαστήκατε από τη χρονική συγκυρία;
Η Μικρασιατική Καταστροφή εντάσσεται στο πλαίσιο της αποτυχημένης προσπάθειας για την περαιτέρω εδαφική ολοκλήρωση του Ελληνισμού, εντάσσοντας στην εξίσωση τους Έλληνες της Ανατολίας. Όμως, η Μικρασιατική Εκστρατεία δεν έλαβε χώρα μόνο για αυτό: Πρέπει να ειδωθεί και μέσα από πρίσμα της προσπάθειας διάσωσης του ελληνικού πληθυσμού της Ανατολίας, ώστε να αποφευχθεί το οργανωμένο σχέδιο εθνοκάθαρσής του, όπως και των Αρμενίων, από τις τότε τουρκικές ηγεσίες (Νεότουρκοι, Κεμάλ κ.λπ.) και το οποίο βρισκόταν σε εξέλιξη τουλάχιστον από το 1915. Τα δυο γεγονότα, στα οποία αναφέρεστε, αποτελούν πολύ μεγάλα και πολύπλοκα θέματα που αναμφίβολα αξίζουν ενδελεχούς, συνεχούς έρευνας από πανεπιστημιακούς και μη ερευνητές. Ωστόσο, στο διάστημα αυτό «προλάβαμε» με τον κ. Κυριαζή να γράψουμε ένα επιστημονικό άρθρο για τον κομβικό ρόλο του ελληνικού εμπορικού στόλου που μετετράπη σε πολεμικό, την περίοδο της Επαναστάσεως του 1821.

Η καθημερινότητα ενός ερευνητή κι ενός συγγραφέα αφήνει περιθώρια να απολαύσει ένα άλλου είδους βιβλίο; Κι αν ναι, ποια είναι τα αγαπημένα σας αναγνώσματα;
Μιλώντας κανείς για έναν επιστημονικό ερευνητή, η απόλαυση άλλων αναγνωσμάτων με σκοπό όχι την υποστήριξη της επιστημονικής του έρευνας, αλλά καθαρά την ψυχαγωγία εξαρτάται από την πραγματική διαθεσιμότητα ελεύθερου χρόνου. Και αυτό δεν είναι πάντα κάτι που το ορίζει ο ίδιος ο ερευνητής, αλλά, αντικειμενικά, το μέγεθος των υποχρεώσεών του ανά περίοδο. Δεν κρύβω ότι μου αρέσει η ευρύτητα στην ανάγνωση. Διαβάζω αναγνώσματα που καλύπτουν από οικονομικά, ιστορία, πολιτικές επιστήμες, διεθνείς σχέσεις, κλπ., μέχρι λαογραφία και στρατιωτική και αεροδιαστημική τεχνολογία! Τα τελευταία ως χόμπι βέβαια!

Διδάκτωρ του Οικονομικού Τμήματος του Π.Θ. και διδάσκων, με διακρίσεις και επαίνους και συνεργασίες εντός και εκτός ορίων της χώρας καθώς θεωρείτε ότι η πνευματική προσέγγιση μπορεί να συμπορευτεί με τις ανάγκες της καθημερινότητας, εν ολίγοις σας περισσεύει χρόνος και για άλλες ενασχολήσεις;
Αυτό είναι το ιδεατό, αλλά δυστυχώς συμβαίνει πολλές φορές σε έναν αφοσιωμένο ερευνητή περιστασιακά να απορροφάται με την έρευνά του, με αποτέλεσμα να χάνεται η ισορροπία στη διαχείριση χρόνου και να μην περισσεύει χρόνος και για άλλες ενασχολήσεις. Δεν σας κρύβω ότι μου συμβαίνει αρκετά συχνά!

Τι θα προτείνατε σε έναν υποψήφιο συγγραφέα, να τολμήσει να προχωρήσει στη γραφή και στην έκδοση του πονήματός του;
Θα τον συμβούλευα, προτού αποφασίσει να αποτυπώσει στο χαρτί μέσω ενός βιβλίου τις ιδέες του για μια συγκεκριμένη θεματολογία, να έχει μελετήσει ενδελεχώς το αντικείμενό του, κοινώς, να το γνωρίζει καλά, και να το αντιμετωπίζει με σφαιρικότητα, αντικειμενικότητα και νηφαλιότητα, ώστε κατόπιν, κατά τη σύνθεση του υλικού του βιβλίου, να αποφύγει λάθη ή παραλείψεις που τυχόν θα τον εκθέτουν στο μέλλον. Γιατί «τα γραπτά μένουν» κατά τη γνωστή λατινική παροιμία.

Ποιοι είναι οι στόχοι σας και ποια τα όνειρά σας; Πιστεύετε ότι ένα βιβλίο είναι η αρχή ή το τέλος μιας φάσης;
Εξαρτάται από το είδος του αντικειμένου του βιβλίου. Συγκυριακά γράφει κανείς ένα βιβλίο που μπορεί να αποτελεί συνέχεια προγενέστερων ή κάτι εντελώς καινούργιο. Η «Καθημερινή ζωή στην Αρχαία Αθήνα» είναι το απαύγασμα, τουλάχιστον έτσι το βλέπουμε οι δυο συγγραφείς, συνεχούς, κοπιώδους έρευνας, πάνω σε σχετικά θέματα για περίπου μια τριακονταετία και για τους δυο συγγραφείς αθροιστικά.

Ο συνδυασμός οικονομικών επιστημών και ιστορίας στηρίζει την κοινή βάση με τον Νίκο Κυριαζή… Πιστεύετε στην αντιθετική ισορροπία ή έλξη ή θεωρείτε ότι σε όλα υπάρχει κοινή συνισταμένη που αφορά στην αγάπη και το μεράκι;
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο συνδυασμός οικονομικών επιστημών και ιστορίας στηρίζει την κοινή βάση συνεργασίας μου με τον Νίκο Κυριαζή. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ενδέχεται να ενυπάρχουν και στοιχεία αντιθετικής ισορροπίας, όμως αναμφίβολα υπάρχει μια κοινή συνισταμένη βάση εκκίνησης που αφορά τη γραφίδα μας. Όμως, νομίζω ότι ακόμη πιο σημαντικό στοιχείο επιτυχίας είναι η συνθετικότητα. Η τελευταία έννοια αφορά την ικανότητα να «παντρεύονται» μέσα σε κοινό πλαίσιο, ιδέες, θεωρίες, μεθοδολογίες έρευνας και σκέψεις με τρόπο τέτοιο που διανοίγουν νέους ορίζοντες στην επιστημονική και μη έρευνα. Αυτό και ακολουθούμε με τον κ. Κυριαζή στα διάφορα έργα μας. Όμως, ο τελικός κριτής μας είναι πάντα οι ίδιοι οι αναγνώστες μας.

Προηγούμενο ΆρθροΕπόμενο Άρθρο
Μοιραστείτε το